XORAZM VILOYATIDA 2014–2024-YILLARDA Salmonella enteritidis KELTIRIB CHIQARGAN SALMONELLYOZ KASALLIGINING HUDUDLAR BO‘YICHA TAQSIMLANISHI

Авторы

DOI:

https://doi.org/10.47390/Med-pro/v4i3y2026/N05

Ключевые слова:

salmonellyoz, Salmonella enteritidis, epidemik jarayon, hududiy taqsimlanish, oziq-ovqat omili, Xorazm viloyati

Аннотация

Mazkur maqolada salmonellyozlarning, xususan, Salmonella enteritidis bilan bog‘liq infeksiyalarning zamonaviy epidemiologik xususiyatlari Xorazm viloyati misolida tahlil qilingan. Tadqiqotda 2014–2024 yillar davomida qayd etilgan rasmiy statistik ma’lumotlar, bakteriologik laboratoriya natijalari hamda epidemik o‘choqlarni tekshirish materiallari asosida retrospektiv epidemiologik va statistik usullar qo‘llanildi.Natijalar shuni ko‘rsatdiki, salmonellyozlar bilan kasallanish ko‘rsatkichlari vaqt bo‘yicha notekis o‘zgarib, to‘rtta epidemiologik davr shakllangan: dastlabki yillarda nisbatan yuqori daraja, keyingi davrda pasayish, pandemiya yillarida minimal ko‘rsatkich hamda so‘nggi yillarda qayta o‘sish kuzatilgan. Hududiy tahlil esa kasallanishning asosan urbanizatsiyalashgan hududlarda, ayniqsa Urganch shahrida yuqori ekanligini, qishloq hududlarida esa nisbatan past darajada ekanligini ko‘rsatdi.Tadqiqot natijalariga ko‘ra, salmonellyozlarning tarqalishida oziq-ovqat omili, parrandachilikning rivojlanishi, sanitariya-gigiyena sharoitlari hamda savdo-logistika tizimi muhim rol o‘ynaydi. Profilaktika choralarini takomillashtirishda oziq-ovqat xavfsizligi nazoratini kuchaytirish, veterinariya tadbirlarini kengaytirish, laborator diagnostikani rivojlantirish hamda aholi o‘rtasida sanitariya-ma’rifiy ishlarni kuchaytirish zarurligi asoslab berildi.

Библиографические ссылки

1. Абдухалилова Г. К. и др. Энтеропатогены, выделенные у больных с острыми кишечными инфекциями в Хорезмской области // Журнал теоретической и клинической медицины. – 2015. – № 5. – С. 113–119.

2. Mirtazayev, О. М., Briko, N. I., Matnazarova, G. S., Saidkasimova, N. S., Toshboev, B. Y., & Khamzaeva, N. T. (2019). Scientific, methodological and organizational bases of management of the epidemic process in case of salmonellous infection in Uzbekistan. Central Asian Journal of Medicine, 4, 72-80.

3. Миртазаев, О. М., & Саидкасимова, Н. С. (2016). Современние аспекты эпидемиологии сальмонеллёзов в республике Узбекистан. Инфекция, Иммунитет. Фармакология, 7, 103-106.

4. Tajibayeva, D. A., Saidkasimova, N. S., & Xamzayeva, N. T. (2025). O ‘tkir yuqumli ichak infektsiyalari epidemiologik xususiyatlari va ularning epidemiologik nazoratini takomillashtirish (qoraqolpog ‘iston respublikasi misolida).

5. Saidkasimova, N. S., Matnazarova, G. S., & Mirtazayev, O. M. (2018). Some epidemiological patterns of salmonellosis in Uzbekistan. Biology and Medical problems, 4, 95-96.

6. Худойкулов, Ж. Б., Абдукахарова, М. Ф., & Матназарова, Г. С. (2018). Факторы риска злокачественных новообразований и их профилактика. Интернаука, (44-1), 43-45.

7. Sattarova, N. A., Mirtazaev, O. M., & Saidkasimova, N. S. (2009). Modern problems of epidemiological process of Salmonelloses in Uzbekistan. Вестник Санкт-Петербургской государственной медицинской академии им. ИИ Мечникова, (2), 193-194.

8. Неъматова, Н. У. (2026). Особенности эпидемиологии внутри больничной вич инфекции в городе ташкенте.

9. Saidkasimova, N. S., & Mirtazaev, O. M. (2020). Epidemic Process of Salmonellosis in Tashkent. Indian Journal of Forensic Medicine & Toxicology, 14(4).

10. Xudoyqulov Jonibek Bozorovich, M. G. S. (2025). QASHQADARYO VILOYATIDA QIZAMIQ KASALLIGI NING EPIDEMIOLOGIK TAHLILI.

11. Миртазаев, О. М., Матназарова, Г. С., & Магзумов, Х. Б. (2023). Зоонозный сальмонеллёз-болезнь цивилизации. микробиологиянинг долзарб муаммолари» мавзусидаги республика илмий-амалий анжумани, 132.

12. Sattarova, N. A., Mirtazaev, O. M., & Saidkasimova, N. S. (2009). Modern problems of epidemiological process of Salmonelloses in Uzbekistan. Вестник Санкт-Петербургской государственной медицинской академии им. ИИ Мечникова, (2), 193-194.

13. Саидкасимова, Н., & Миртазаев, О. (2021). ўзбекистонда сальмонеллёзларнинг эпизоотологик ва эпидемиологик назоратини такомиллаштириш.

14. NS, X.J. A. (2025). Neft va gaz ishlab chiqarish sohasida ishlovchi xodimlarning sog‘lig‘iga ta’sir etuvchi epidemiologik xavf omillar va ularni oldini olish (doctoral dissertation, o'zbekiston).

15. Саттарова, Н. А., Миртазаев, О. М., Камилов, Д. Ю., Аглиулина, С., & Якубова, Ф. (2011). Характеристика эпидемического процесса сальмонеллезов в г. Ташкенте. Ташкент. Вестник ТМА, 2, 102-104.

16. Саидкасимова, Н. С., Миртазаев, О. М., & Миртазаева, Н. А. (2020). Социальные факторы, влияющие на заболеваемость сальмонеллезами в Узбекистане. In Школа эпидемиологов: теоретические и прикладные аспекты эпидемиологии (pp. 63-65).

17. Saidkasimova, N. S., Jumaniyazova, M. K., & Xamzayeva, N. T. (2024). SALMONELLYOZLAR EPIZOOTIK JARAYONINING NAMOYON BO ‘LISHI.

18. Миртазаев, О. М., Матназарова, Г. С., Саидкасимова, Н. С., & Магзумов, Х. Б. (2022). Сальмонеллёзларга қарши курашиш ва унинг олдини олиш бўйича чора тадбирлар тизимини назарий асослаш. Международная научно-практическая конференция" Актуальные проблемы инфектологии, эпидемиологии и паразитологии".

Загрузки

Опубликован

2026-04-25

Как цитировать

Matnazarova, G., Saidkasimova, N., & Jumaniyozova, M. (2026). XORAZM VILOYATIDA 2014–2024-YILLARDA Salmonella enteritidis KELTIRIB CHIQARGAN SALMONELLYOZ KASALLIGINING HUDUDLAR BO‘YICHA TAQSIMLANISHI. MedicineProblems.Uz-Актуальные вопросы медицинских наук, 4(3), 28–34. https://doi.org/10.47390/Med-pro/v4i3y2026/N05